تبلیغات
روستای هلال آباد - چرا همه باید به بزگترها احترام بگزاریم
روستای هلال آباد
سرزمین تلاش و پشتکار آباء و اجداد

مرتبه
تاریخ : دوشنبه 27 مرداد 1393

وقتی همه پای حرف های پدر بزرگ ها و مادر بزرگ هایمان می نشستیم ، همه آنها از روزگارانی حرف می زنند که احترام به بزرگ تر یک اصل اساسی بوده و رعایت نکردن احترام به آنها ، گناه بزرگی محسوب می شد که بعدها فرد می بایست تاوان آن را پس بدهد.

به همین خاطر والدین تلاش زیادی برای تربیت صحیح فرزندان خود کرده و آنها را مطابق با الگوها و معیارهای تربیتی خود پرورش می دادند. اما با گسترده تر شدن روابط اجتماعی ، وضعیت تربیتی کودکان تغییری اساسی کرد.

دکتر هوشمند رضایی ، جامعه شناس در این باره می گوید : با گسترده تر شدن ارتباطات اجتماعی – رسانه ای کودکان دیگر از این شیوه تربیتی برخوردار نیستند. در عصر جدید ، عصر ارتباطات ، هر کودکی همزمان چند شیوه تربیتی دریافت می کند ، او نه تنها والدین خود را به عنوان الگو بلکه مجری های تلویزیونی ، شخصیت های کارتونی و ... را نیز الگوی تربیتی قرار داده و از آنها نقش می پذیرد . متأسفانه در جامعه ارتباطی و رسانه ای ما موضوعات و برنامه های کمتری پیرامون ارتباط و احترام به بزرگ تر ها دیده می شود و برنامه های رادیو و تلویزیونی کمتری در این ارتباط ساخته می شود .

وی ادامه می دهد : کودکان عصر جدید جامعه ما تنها در اعیاد یا مراسم خاص از طریق برنامه های تلویزیونی توصیه می شوند تا با پدر بزرگ و مادر بزرگ و سایر بزرگتر هایشان دیداد داشته باشند . گذشته از آن ، تولیدات کارتونی و تلویزیونی مختص کودکان نیز اندک بوده و بیشتر ما از محصولات تلویزیونی سایر فرهنگ ها استفاده می کنیم .

این محصولات تلویزیونی و بویژه کارتون ها نیز موضوعاتی تخیلی و خارج از مباحث رفتاری و اجتماعی خاص فرهنگ ما داشته و از این رو معیارهای اخلاقی و رفتار اجتماعی مورد حساسیت جامعه ما را رواج نمی دهد . بنابراین باید ابتدا بازنگری کلی به رفتارها و برنامه ها داشته باشیم و بعد ذهنیات و شیوه تفکری کودکان ، نوجوانان و جوانان را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم .

احترام به بزرگترها همیشه به عنوان یک خرده فرهنگ غالب در جامعه ما حاکم بوده است . این خرده فرهنگ نه تنها یک اصل تشریفاتی نیست بلکه خانواده های ایرانی عمیقاً به آن اعتقاد دارند و هرگز احترم ظاهری کودکان در برابر بزرگ تر ها را نمی پسندند . بنابراین با وجود وضعیت تربیتی و اجتماعی  موجود والدین یک تنه سعی در تربیت این چنین کودکان می کنند.

·         چرا باید به بزرگترها احترام گذاشت ؟

یکی از اساسی ترین نکاتی که همواره به ذهن می رسد و خیلی اوقات از سوی والدین و سایر مسئولان تربیتی ، بی پاسخ گذاشته می شود ، همین نکته است که « اصلا جرا باید برای بزرگترها احترام ویژه ای قائل شد ؟ » طرح این پرسش در ابتدا سطحی و خالی از بار اطلاعاتی جدید به نظر می رسد اما نکته اینجاست که والدین چرا با وجود پر معنا بودن مفهوم احترام به بزرگ ترها در تربیت کودکان ناموفق هستند.

دکتر رسول امامی پور ، روانشناس در این باره می گوید : ما ابتدا باید به کودکان از دوران خودسالی بفهمانیم چرا باید به بزرگ تر هایشان احترام بگذارند.

 هر کودکی برای این که تربیت مناسبی پیدا کند ، نیاز به یک هویت تربیتی دارد ؛ یعنی کودک باید بداند که احترام به بزرگ ترها چیست و چرا این قدر والدین اصرار بر آن دارند ؟ و این هویت شکل نمی گیرد مگر آن که والدین ریشه و اصل این احترام را به کودکانشان توضیح دهند.

هر یادگیری اگر اصل و ریشه نداشته باشد ، سطحی و ظاهری خواهد بود . بنابراین والدین از همان اوان کودکی می بایست قصه های متعددی درباره پهلوانان و الگوهای مذهبی ایران برای کودکان شان بازگو کنند که او نیز تنها با این سرنخ احترام به بزرگ ترها را پیشه خود قرار دهد.

دکتر امامی پور می افزاید : برخی کودکان بسیار کنجکاو هستند و تنها یک الگو نمی تواند دلیل محکمی برای رفتارهای اجتماعی آنان باشد .

بنابراین کودکان نیاز به یادگیری های دیداری ، شنیداری و عملی دارند . بنابراین تنها توضیح کلامی برای آنها کافی نیست و والدین خود به طرق مختلف می بایست الگوهای رفتاری برای کودکانشان باشند.

 این قبیل کودکان در رفتارهای والدین خود بسیار دقیق شده و اگر کوچک ترین رفتار مناقض با تعاریف احترامی که از خود والدین شنیده اند را مشاهده کنند ، را یاد گرفته و آن را در روابط با بزرگ ترهایشان بکار می گیرند. باید برای این کودکان کاملاً توضیح داد که چرا باید به بزرگترها احترام گذاشت .

هر خانواده ای تعریف خاصی از احترام دارد و دلایل برای احترام به بزرگترها نیز متفاوت است . بنابراین والدین باید مطابق با معیارهای خانوادگی ، رفتاری و ... مصداق های احترام را برای کودکان توضیح دهد.

البته در والدین از طریق کشیدن نقاشی ، گفتن داستان یا بازی نقش شیوه های احترام به والدین و بزرگترها را در موقعیتهای مختلف تمرین کرده و به نمایش می گذارند. »

    تغییر معنای احترام به بزرگترها در دوران نوجوانی

کودکان تا وقتی قبل از دوره پیش دبستانی قرار دارند تمرین احترام به والدین و بزرگترها اثرات زیادی در آنها می گذارد آنها از والدین خود یا سایر ارتباطات تربیتی شان یاد می گیرند چگونه به بزرگترها احترام بگذارند. آنها وقتی قدم به مدرسه می گذارند پیش از آن که والدین را الگوی بی  قید و شرط تربیتی خود قرار دهند از معلم مدرسه و دوستانشان تربیت می پذیرند.

بنابراین کودکانی که در این زمینه به طرز صحیحی تربیت شده باشند وقتی وارد مدرسه می شوند روند تربیتی شان ادامه پیدا کرده و با تأثیر پذیری از سایر همسالان و معلم ها و مربیان شأن تربیت خود را تکمیل می کنند.

دکتر امامی پور در این باره می گوید : « کودکان تا قبل از سنین پیش دبستانی قدرت تجزیه و تحلیل کامل همه مباحث و اطلاعات را ندارند بنابراین ممکن است بخش اعظمی از رفتار احترام آمیز آنها با بزرگترهایشان ظاهری باشد بنابراین آنها وقتی بزرگتر شده و پا به دبستان می گذارند یادگیری های قبلی خود را تکمیل تر کرده و از الگوهای مربیان و معلم خود نقش پذیر هستند.

از این رو نباید تأثیر تربیت در مدارس را نادیده گرفت . خوشبختانه اکثر مدارس ما این خرده فرهنگ را بسیار رواج داده و نقش خوبی را ایفا می کنند.

اما با وجود تربیت های والدین و تربیت از سوی مربیان و مشاوران مدارس با این حال وقتی کودکان از مرحله دبستانی به نوجوانی می رسند رفتارشان به گونه ای تغییر پیدا می کند که والدین تصور می کنند کودکشان مانند گذشته نبوده و احترام به بزرگترها را فراموش کرده است .

عیسی مهدوی ، روانشناس در این باره می گوید : « نوجوانان بعد از تأثیر پذیری از والدین و مدرسه بالاخره وارد مرحله ای می شوند که خود به تنهایی مسائل را تجزیه و تحلیل می کنند.

 آنها شیوه تفکر نوینی پیدا می کنند و بعدها اعتقاد پیدا می کنند که هر آنچه والدین شان گفته اند درست نبوده و والدین و بزرگترها نیز ممکن است اشتباه کنند.

نوجوانان در این دوره رشدی وارد مرحله اخلاقی صوری و انتزاعی شده و همه معیارهای اخلاقی را خوب یا بد نمی داند و او از یک نگاه مطلق گرا ، نگاهی انعطاف پذیر به قضایا دارد و بالاخره در ارتباط با تکریم بزرگترها به این نتیجه می رسد هر کس حتی اگر بزرگتر هم باشد از خطا و اشتباه مبرا نیست و بنابراین همیشه هم قابل احترام نیست.

با این که به نظر می رسد نوجوانان رشد اخلاقی خوبی کرده باشند اما هنوز مرحله پایانی رشد اخلاقی آنها تکمیل نشده و خود آنها نیز اشتباهاتی در این باره دارند. آنها رفتارهای اجتماعی ، اخلاقیات و ... را هنوز به خوبی تجزیه و تحلیل و بررسی نمی کنند و خیلی اوقات در این زمینه به خطا می روند. »

وی می افزاید : « در این مرحله نوجوان خود به تنهایی فکر کرده و به تنهایی به نتیجه می رسد و در نهایت تصمیم می گیرد. البته گاه از دوستان مورد قبولش نیز تأثیر می پذیرد ولی داشتن یک فرد مورد اعتماد و مشاوری دلسوز یا والدینی آگاه در این دوره به آنان کمک می کند که مفهوم احترام به بزرگترها را تکمیل کند . »

 این دوره اگر همراه با حفظ آرامش ، تربیت صحیح و نیز مشاوره ای مناسب طی شود ، دوره بعدی ، یعنی جوانی ، فرصت مناسبی برای تثبیت حفظ ارزش ها و معیارهای اخلاقی و فرهنگی در فرد خواهد بود و جوان به پشتوانه تربیتی بالا هم به بزرگترها و افراد سالمند احترام گذاشته و هم خود فرزندش را به درستی به سمت حفظ ارزش ها و معیارهای اخلاقی تربیت و هدایت خواهد کرد.

احترام به بزرگترها مربوط به سن و دوره خاصی نیست اما ارزش گذاری و تلاش برای حفظ ارزش ها باید در سنین کودکی پایه گذاری شده و تا جوانی ادامه یابد.

هر چند در دوران میانسالی و سالمندی فرد درست تربیت شده از تکریم خاص فرزندان خود بهره مند شده و بسیاری از تشویش ها و دل نگرانی و اضطراب سالمندی اش نیز کاهش پیدا می کند ، در نتیجه این فرد از سلامت و بهداشت روانی بالایی برخوردار خواهد بود.

نعمت وجود بابركت آنان، اغلب تا هستند، ناشناخته است. وقتى‏به جایگاه حساس و مهم و نقش كارگشاى آنان پى مى‏برند كه از دست‏بدهند. چه بسیار اختلافها و قهرها و نزاعهاى خانوادگى كه پس ازدرگذشت «بزرگ خاندان‏» چهره نشان مى‏دهد و چه بسیار رابطه‏ها ورفت و آمدها كه قطع مى‏شود، یا به سردى مى‏گراید، و علت آن فقط ازدنیا رفتن محورى است كه مایه دلگرمى، امید، انس و معاشرت فامیل‏است.

رسول خدا(ص) فرمود: «البركة مع اكابركم‏»; (1) .

بركت و خیر ماندگار، همراه بزرگترهاى شماست.

در سخن دیگر فرمود: «الشیخ فى اهله كالنبى فى امته‏»; (2) .

پیرمرد در میان خانواده‏اش، همچون یك «پیامبر» در میان امتش‏است.

در اسلام رمز استحكام و ماندگاری خانواده توجه به ارزش‌های متعالی دینی و رعایت ارزش‌های انسانی شناخته شده است و برای هر یك از افراد در خانواده مسئولیت و وظایفی قرار داده و همه اعضای خانواده را موظف به رعایت این اصول كرده است. در این صورت است كه محیط خانواده محیطی پربار و سالم خواهد بود.

اشاره:

از مهم‌ترین تكالیفی كه در قرآن به آن سفارش فراوان شده و در آموزه‌های اسلامی نیز به عنوان یك فضیلت اخلاقی شناخته شده است؛ احسان و احترام به پدر و مادر است چنان كه خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: جز خداوند یگانه را پرستش نكنید و به پدر و مادر احسان كنید.(بقره/83)

 


موضوعات مرتبط: موضوعات اجتماعی


طبقه بندی: سیره معصومین (ع)، به این مطلب چه امتیازی می دهید
ارسال توسط هوشنگ زارعی
آرشیو مطالب
نظر سنجی
نظر شما در مورد اقدامات اخیر شوراهای اسلامی روستا چیست ؟






صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی1

ابزار وبلاگ

طراحی سایت

قالب وبلاگ